Ketamina

Ketamina (anaestheticum, anestetyk dysocjacyjny, ATC: N 01 AX 03), wśród związków psychoaktywnych klasyfikowana jako dysocjant psychodeliczny, nazwa systematyczna: 2 - (2-chlorofenylo) - 2 - (N-metyloamino) cykloheksanon - lek używany w medycynie i weterynarii do znieczulania przedoperacyjnego. Farmakologicznie ketamina działa podobnie do dekstrometorfanu i fencyklidyny ,lecz działa o wiele krócej i jest pozbawiona części ich efektów ubocznych.

Ogólne informacje

Ketamina jest pochodną fencyklidyny. Rozprowadzana pod nazwą handlową Ketanest oraz Kalypsol. Ketamina oprócz wywoływania narkozy ma także działanie przeciwbólowe. Wykorzystywana jest w anestezjologii do wprowadzenia do znieczulenia złożonego oraz rzadko jako samodzielny lek anestetyczny. Jako monoanestetyk nadaje się do zabiegów krótkotrwałych nie powodujących bólu trzewnego, wykorzystywana do zabiegów diagnostycznych u dzieci, w operacjach plastycznych i przy bolesnych zmianach opatrunków u oparzonych. Wywołuje specyficzny rodzaj narkozy zwany "narkozą dysocjacyjną". Dawka anestetyczna ketaminy wynosi 1-2 mg/kg masy ciała. Obecnie ketamina używana jest głównie w weterynarii do znieczulania przedoperacyjnego małych zwierząt, wciąż jednak wykorzystuje się ją również w medycynie jako monoanestetyk do krótkotrwałych zabiegów chirurgicznych, podczas bolesnych zmian opatrunków, w zabiegach diagnostycznych oraz do wielokrotnych znieczuleń u tego samego chorego (m.in. w znieczuleniach złożonych w połączeniu z innymi lekami - benzodiazepinami, barbituranami, neuroleptykami).

Działanie

Ketamina jest zaliczana do tak zwanych dysocjantów psychodelicznych, powoduje odczucia opuszczania ciała, zwiedzania innych światów,istnienia w innych wymiarach oraz podróży w głąb siebie. Ketamina podana dożylnie wywołuje następujące działania:

• po około 20 sekundach od podania powoduje uczucie znieczulenia twarzy
• następnie dochodzi do zerwania kontaktu z chorym, pojawia się charakterystyczny dla ketaminy oczopląs poziomy i pionowy, mogą wystąpić ruchy mimowolne oraz wokalizacja
• po około 15 minutach powraca przytomność

Ketamina może powodować OOBE. Może też wystąpić depresja lub nadmierna stymulacja ośrodka oddechowego.

Działania niepożądane

Do działań niepożądanych ograniczających jej stosowanie zaliczyć można: halucynacje, często o przykrej treści (spadanie w przepaść, paniczny strach), nudności i wymioty, wzrost ciśnienia tętniczego a także ciśnienia śródczaszkowego. Do łagodzenia działań niepożądanych podaje się łącznie z ketaminą benzodiazepiny (diazepam, midazolam) i barbiturany (Tiopental).

Pozamedyczne użycie

Ketamina jest silnym narkotykiem halucynogennym. W USA jest jednym z najpopularniejszych narkotyków klubowych. Na czarnym rynku rozprowadzana jest w formie tabletek, ampułek oraz proszku do wciągania. Ceniona jest za krótki czas działania. W Polsce dostępna pod postacią białego proszku często zanieczyszczona amfetaminą.